The big, the small and the ugly

Als er één ding is dat in het bijzonder indruk maakte op de kinderen deze reis, dan waren het wel de dieren. Honden en ezels in Jordanië, zeeschildpadden en kamelen in Oman, olifanten in Sri Lanka, beren en bizons in Amerika. Ze hebben dus lang uitgekeken naar hun eerste safari in Namibië. En hun lange wachten wordt beloond. 

The Big. 

Het is het einde van week twee van onze reis door Namibië. De zon is nog maar net op. Sinds anderhalf uur zitten we vanuit onze zetels achterop de open terreinwagen met open mond te kijken naar een adembenemend schouwspel. Weggedoken in onze gevoerde ponchos. 15 meter van ons vandaan verslinden 5 leeuwinnen een gnoe. Ze liggen naast elkaar, drie aan de ene, twee aan de andere kant. Af en toe klinkt er een stevig gebrul als een van de leeuwinnen van zich af bijt, zeker voornemens haar deel van het maal te verdedigen. Een hyena en twee jakhalzen wachten een stukje verderop in de bosjes op hun beurt en twee andere leeuwen patrouilleren in de verte. Anna is het meest attentief. Ze lijkt in de ban van het spektakel. Het is een koude ochtend in Etosha, in het noorden van Namibië. Deze ochtend zijn we opnieuw voor zonsopgang opgestaan. Samen met onze gids Ismaël en gaan we op zoek naar wilde dieren. “Geen beloftes. Het blijven wilde dieren, maar ik zal mijn best doen en als we geluk hebben, zien we enkele van de Big Five”, zegt Ismael. 

De Big Five: leeuw, neushoorn, olifant, luipaard en de Afrikaanse buffel. Het is waar iedereen op hoopt. Buffels leven er niet in Etosha, wel olifanten, witte en zwarte neushoorns, luipaarden en natuurlijk leeuwen, waarvan de populatie op ongeveer 2000 wordt geschat. Maar omdat het park een oppervlakte heeft van 20.000 km2, de helft van de oppervlakte van Nederland, zijn deze dieren niet makkelijk te vinden. Bovendien is alleen het zuidelijke deel van het park toegankelijk, de rest is een uitgestrekte wildernis, een paradijs voor dieren en een van de grootste natuurparken ter wereld. Na twee dagen in onze 4×4 door het park te hebben gezworven, hebben we (heel veel) olifanten, (een paar) neushoorns, (heel veel) giraffen, (ontelbaar veel) zebra’s en antilopen variërend van springbok tot kudu en oryx gezien. En op de tweede dag hebben we geluk want we kruisen het pad van twee rondzwervende leeuwen. Een mannetje en een vrouwtje. Als we later die middag bij een grote waterpoel staan krijgen we een lesje Freeks Wilde Wereld van Anna. Het is 2 uur ‘s middags, warm en verschillende groepen olifanten komen naar de poel voor verfrissing. Een eerste groep van een 15-tal olifanten, waaronder een bull (een mannetje) en een paar kleintjes staat al te drinken als er vanuit de vlakte een ander mannetje aankomt. Wij maken ons op voor een stevige confrontatie tussen de twee mannetjes maar dan zegt Anna: ‘’Ze gaan echt niet vechten hoor. Kijk maar, die ene olifant legt zijn slurf over zijn slagtanden, dat betekent dat ze vrienden zijn’’. Ik kijk Anna verbaasd aan en dan terug naar de olifanten. En verrek, ze geven elkaar een paar vriendelijke kletsen met de slurf en gaan dan verder waar ze mee bezig waren. Trots kijkt Anna me aan en zegt “Zie je wel, ik zei het toch’’. We moeten allemaal heel hard lachen.

Om onze kansen op de rest van de Big Five te vergroten besluiten we de laatste dag een gamedrive te doen. Professionele gidsen kennen het park beter dan wie ook en staan voortdurend met elkaar in contact, waardoor de kans groter is dat je de echt interessante dingen ziet. Het is de juiste beslissing. Anders zouden we nooit getuige geweest zijn van dit unieke spektakel. Een ‘’kill’’, zoals de gidsen het noemen, is een echte bonus als je ervan uitgaat dat leeuwen slechts 4 uur per dag actief zijn (de rest slapen of luieren ze) en niet elke dag eten. ‘’De gnoe is een van de Lelijke Vijf, net als de hyena,” zegt Ismaël. In Afrika zeggen ze dat het het laatste dier is dat door God geschapen is, en dat hij alle overblijfselen van andere dieren gebruikte om het te maken.” Onze leeuwinnen lijken het naar hun zin te hebben, en wij eigenlijk ook. 

Etosha is een unieke plek om te kamperen.’S nachts afgesloten en omgeven door schrikdraad om indringing van wilde dieren te voorkomen. Vreemde geluiden en wild gebrul komen vanaf de steppe aanwaaien terwijl wij lekker warm onder onze dekbedden liggen. Elke camping heeft een waterpoel waar de dieren hun dorst komen lessen. Achter de bordjes ‘’STILTE’’ komen de kampeerders ‘s morgens vroeg of ‘s avonds bij het vallen van de avond bijeen om het schouwspel van de natuur te aanschouwen. Wat een show! 

Op de eerste avond zien we een twintigtal olifanten die komen baden, hun profielen steken sterk af tegen de diep oranje avondhemel. Langzaam komen ze in een lange processie aanwandelen over de savanne terwijl ze elkaar bij de staart vasthouden. De kinderen zijn in hun nopjes. In de verte staan de giraffen al te wachten op hun beurt. Ze komen pas dichterbij als de olifanten zijn vertrokken. Gewoonlijk zo sierlijk en elegant, worden ze kwetsbaar en wiebelig aan de rand van het water. Onhandig spreiden ze hun voorpoten uit zodat ze om beurten kunnen drinken, terwijl de andere nauwlettend de omgeving in de gaten houden.

Op de tweede avond zien we vier neushoorns in de nacht. Fascinerende dieren zijn dit. Hun kracht contrasteert met hun kalmte en rust. Alles wat ze doen gaat traag. Hun oren zijn op zoek naar het minste geluid. Dan stoppen ze, kijken ze om zich heen en wachten ze. Daarna gaan ze door met drinken, baden of grazen. Twee van de neushoorns besluiten tot laat in de nacht in het water te blijven en wij gaan terug kijken als de kinderen al op bed liggen. Ze zijn nog jong en van tijd tot tijd worstelen ze een beetje met hun hoorns of grommen ze. We weten niet of het een teken van genegenheid is of een uiting van hun kracht. Dan plotseling draait één van hen zich om en kom recht op mij af. Ik geloof mijn ogen niet. Me bewust van de kracht van het moment, verroer ik mij niet en vertrouw ik erop dat hij niet verder zal komen dan de lage muur en het geëlektrificeerde hek. Het muurtje en het hek zullen hem niet tegenhouden als hij dat wil en ik ben me daar terdege van bewust. Ik beweeg niet. Hij stopt op minder dan 2 meter van mij. Zijn hoorn raakt het hek. Hij ruikt me, hoort me ademen en kijkt me aan. Jurgen en ik kijken hem aan zonder te bewegen. Dit duurt zeker 5 minuten. Wat een on-ge-lo-fe-lijk moment. Hij lijkt ons te willen zeggen dat hij weet dat wij naar hem kijken maar dat we bij hem op bezoek zijn. Natuurlijk zijn er altijd weer idioten die zo’n moment kunnen verpesten en als twee mannen bijna tegen ons aan komen plakken om een selfie te nemen met de neushoorn is het moment weg. Deze mensen begrijpen er echt niets van!.

The Small

De natuur is prachtig in Namibië, even divers en gevarieerd als de landschappen. Een paar dagen eerder hebben we een ander soort safari gedaan. Een safari in de Swakopmund woestijn, een woestijn aan zee. Deze keer geen Grote Vijf maar Kleine Vijf. Onder begeleiding van een gids trekken we door de woestijn op zoek naar de kleine dieren die er leven. 

Wij graven uit het zand een doorschijnende gekko die alleen ’s nachts tevoorschijn komt en ons met grote, verbaasde ogen aankijkt. Vervolgens een pootloze zilverhagedis die onder het zand van de duinen leeft en tenslotte enkele giftige ratelslangen. Als ze jagen verbergen deze slangen zich op de kam van de duinen en wachten op kleine beesten zoals passerende kevers en spinnen die op zoek zijn naar wat vocht. We denken terug aan Sossusvlei en nemen ons voor in het vervolg niet op de top van een duin te gaan zitten zonder te controleren of we niemand storen. We ontdekken de extreme kwetsbaarheid van deze omgeving en hoe voetafdrukken en wielsporen bijna 100 jaar later nog zichtbaar zijn en de woestijn en het weinige leven wat er is kunnen verwoesten. 

Angus, onze gids, spreekt met passie over de woestijn en het leven dat je er vindt. Hij vraagt ons om achter elkaar te blijven lopen in de sporen. Van tijd tot tijd laat hij een hagedis, een gekko of een kever in onze handen vallen. Hij vertelt ons over het zand, de duinen, hun kleuren, het vocht dat soms op heel originele wijze wordt opgevangen door planten en insecten. Een van de keversoorten staat ‘s ochtends vroeg rechtop op zijn voorpoten bovenop de duintop. Het dauw wat zich op zijn lichaam vormt, glijdt in de vorm van mini-druppeltjes naar beneden tot in zijn mond. Deze kleine wezentjes hebben allemaal geweldige strategieën om in deze vijandige omgeving te overleven. Als we terugrijden plaatst Angus nog een paar flinke versnellingen en crosst tegen de duinwanden op om niet in het zachte zand weg te zakken. De kinderen genieten. Het lijkt wel een achtbaan.

The Ugly

Na Etosha rijden we door naar het Waterberg Plateau, een natuurpark met rotsachtige kliffen die vanuit het plateau omhoog steken. We maken een safari te voet, op zoek naar de Waterberg neushoorns. In de vroege ochtendkou (er staat – 4 graden op de thermometer) volgen we onze gids Wesley voor een wandeling door de savanne. We ontmoeten enkele giraffen, impala’s, wrattenzwijnen, Damara dik-dik’s (schattige kleine antilopen die nauwelijks groter zijn dan een hond), voordat we neushoorn sporen vinden. We volgen ze. En dan staan we opeens oog-in-oog met vier gigantische neushoorns. 

Het mannetje ligt vredig te slapen, de anderen grazen rustig. We kunnen aan hun oren zien dat ze zich bewust zijn van onze aanwezigheid en we zijn onder de indruk van hun omvang. “Blijf in de groep en het komt goed,” probeert Wesley ons gerust te stellen. Maar ik ben behoorlijk nerveus door de nabijheid van deze imposante dieren. Eén voor één gaan de neushoorns op de grond liggen en doen ze hun ogen dicht. Wesley vertelt dat ze de hele nacht actief zijn geweest en dat het nu tijd is om te rusten. Ze schenken nauwelijks aandacht aan ons. Het zijn witte neushoorns. Ze eten alleen gras. De zwarte neushoorn is groter omdat hij bladeren eet. Hun hoorns zijn ook anders net als hun karakter. De witte neushoorn heeft een grotere hoorn dan de zwarte neushoorn en zijn karakter is rustiger. 

De kracht van de neushoorn is uiteindelijk ook de reden voor zijn ondergang. Witte neushoorns, maar de zwarte net zo goed, worden met uitsterven bedreigd. Ze zijn makkelijk te benaderen en te doden. Wesley windt zich op als hij vertelt dat er drie dagen geleden in Etosha 11 neushoorns door stropers zijn gedood. We geloven onze oren niet. Drie dagen geleden waren wij er. Wesley is van streek:  “Hoe is het mogelijk om zo’n mooi en zachtaardig dier te doden? Een dier dat onze trots en vreugde is en die banen schept door elk jaar toeristen uit de hele wereld naar ons land te trekken. Hoe kun je zo stom zijn? De meeste van onze kinderen hebben deze dieren nog nooit in het echt gezien en zullen daar waarschijnlijk ook nooit de kans voor krijgen als dit zo doorgaat!”. Zijn toespraak ontroert ons, hoewel ik liever had dat hij dat wat verder weg deed van de 4 enorme neushoorns die vlak voor ons liggen te slapen. 

Om deze dieren te beschermen, houden de parken en wildreservaten hun aantallen geheim. Er worden gewapende bewakers ingezet in de parken en de straffen voor het stropen zijn hoog. Maar door corruptie en plaatselijke armoede profiteren stropers van de medeplichtigheid van sommige rangers, bewakers of politieagenten.  “Waarom doden ze neushoorns?” vraagt Arthur. ik antwoord hem: ‘’Voor hun hoorn. Die sturen ze naar China en Vietnam, waar het veel geld opbrengt omdat mensen denken dat het kanker en andere ziekten geneest. Arthur weer: ‘’En doet het dat?’’. Een dag later legt een andere gids uit dat de situatie nog slechter is nu de Chinese gezondheidsorganisatie dit traditionele middel weer op de lijst van toegestane producten heeft gezet. Jurgen en ik kijken elkaar stomverbaasd aan. Hoe is dit mogelijk? Het is verschrikkelijk. 

Neushoorns, giraffen, olifanten, gnoes, hyena’s, leeuwen, luipaarden, antilopen, wrattenzwijnen, zebra’s, slangen, gekko’s, hagedissen, kevers en nog veel meer dieren maken deel uit van het ongerepte landschap waar we nu al twee en een halve week doorheen reizen. En of ze nu klein, groot of lelijk zijn, ze zijn fascinerend. Uiteindelijk wordt echte lelijkheid alleen door mensen gecreëerd. 

Onze kinderen zijn dol op alle dieren die we tegenkomen. Wat een geluk dat ze ze kunnen zien waar ze op hun mooist zijn. In het wild.